MH17: Informatie-oorlog, trollen en feiten

illustratie 1

Higgins en Zakharova

Meer dan 1,5 jaar nadat lijnvlucht MH17 neerstortte, woedt de informatie-oorlog op volle toeren. Het Russische Ministerie van Defensie is, opmerkelijk genoeg, het gevecht aangegaan met het Bellingcat online-onderzoekscollectief. Een analyse.

     door Hector Reban

Afgelopen april nam de informatie-oorlog, die als een zware deken boven de ramp met vlucht MH17 hangt, een verrassende wending nadat het aan de NAVO gelieerde onderzoeksteam Bellingcat en het Russische Ministerie van Buitenlandse Zaken (RMBZ) openlijk met elkaar in gevecht raakten. Eliot Higgins, oprichter van Bellingcat, gebruikte enige efficiënte troll technieken om de Russen te provoceren. Op die manier wist hij ook nog respons los te wringen.

Door de discussie die ontstond te analyseren, kan een goed inzicht worden verworven in de voortwoekerende informatieslag, met name welke argumenten een rol spelen en hoe die worden ondersteund. Uiteindelijk blijkt overigens geen van beide partijen echt overtuigend te zijn.

  Effectief ‘trollen’

Aanjager van deze interessante open ruzie was de Russische zegspersoon van het Russische Ministerie, Maria Zakharova. Zij gooide olie op een smeulend vuur van Russische irritatie over de goed ontworpen Public Relations strategie die Bellingcat aanwendde om zoveel verdachtmakingen naar de Russische kant te gooien als maar mogelijk is. In een persbriefing van 6 april gaf Zakharova het team een stevige veeg uit de pan, door Bellingcat ‘een instrument om aandacht af te leiden’ te noemen, dat ‘maar door blijft gaan allerlei mogelijke valse quasi-bewijzen te creëren om Rusland te beschuldigen’.

Het leek erop als Eliot Higgins hierop had gewacht. Met enkele scherp gerichte aanvallen trok hij het RMBZ mee in een soort van debat over vals en betrouwbaar bewijs met betrekking tot de vraag wie schuldig is geweest aan het neerschieten van het Maleisische toestel. Op deze wijze erkende het RMBZ hem als een belangrijke speler om rekening mee te houden, een breuk in het beleid dat tot dan toe was gevolgd, om alleen te reageren op staatsniveau in het bereik van internationale betrekkingen.

Waarom de Russen deze stap namen, kan niet eenvoudig worden afgeleid uit de informatie die zij in het dispuut overhandigden om hun beschuldiging kracht bij te zetten. Feitelijk was het enige bewijs voor de uitspraak dat Bellingcat bewijs had vervalst, afkomstig uit een Albert-lex blog van de bekende Russische blogger Albert Nazynsky. Ook al is het niet moeilijk te begrijpen dat de Russen niet het achterste van hun tong hebben laten zien door nieuwe gegevens te openbaren die uit intelligence operations zijn vergaard, blijft het de grote vraag waarom ze Higgins gaven wat hij wilde: een podium om op te stralen.

Om meer licht op deze informatie-oorlog te krijgen, is het interessant om enkele onderwerpen te selecteren die tijdens de openlijke ruzie de revue passeerden. De Russen uitten bijvoorbeeld hun zorgen over het ‘BUK nummer 3×2’ verhaal. Dit luchtafweer raketsysteem, rijdend in een Russisch konvooi enkele weken voorafgaand de ramp, zou volgens Bellingcat op de ochtend van de fatale dag hebben gereden in Donetsk (rebellengebied), zoals te zien zou zijn op twee foto´s gepubliceerd door het Franse magazine Paris Match. Verder gebruikten de Russen het Albert-lex blog om aan te geven dat de ‘unieke’ truck die op verschillend beeldmateriaal van die 17de juli in separatistisch gebied te zien zou zijn, in werkelijkheid afwijkende eigenschappen vertoonde op verschillende beelden.

Bellingcat ondersteunde dus het idee dat een Russische BUK op 17 juli een trip naar de plaats des onheils door de Donbass zou hebben gemaakt, met name door de beschikbare beelden van een ‘unieke’ truck met oplader te zien als een op dezelfde dag gedateerd spoor, ondanks dat van de beelden originele maker noch metadata beschikbaar waren. De Russen claimden dat die beelden verschillende trucks lieten zien en dus niet zonder meer gebruikt konden worden om een spoor op 17 juli te construeren. Overigens zijn er gegronde redenen aan te nemen dat beeldmateriaal inderdaad niet (allemaal) van de 17de afkomstig is. Met name zijn er zeer sterke twijfels over een video die is gemaakt in Luhansk. Daarover later meer.

Daarnaast bracht Bellingcat opnieuw naar voren dat Russische satellietbeelden vervalst zijn, bijvoorbeeld het beeld waarop Oekraiense BUKs te zien zouden zijn die zich op de dag van de ramp binnen schootsafstand van de MH17 bevonden. Ook probeerde Higgins de kritiek van de Russen te pareren over een foto waarop een vermeende BUK lanceerpluim te zien zou zijn.

  Een ‘unieke’ truck

Het spoor door de Donbass van een vermeende Russische BUK, die op die fatale dag een burgerluchtvaartuig neerschoot en dan over de grens naar Rusland vlucht, bestaat onder meer uit vier beelden waarop de BUK te zien zou zijn die op een ‘unieke’ truck met dieplader zou zijn vervoerd. De Paris Match foto, de Zuhres video, de Torez foto en de Luhansk video.

Volgens de Russen, feitelijk het Albert-lex blog, toont slechts één van de beelden de truck met een reservewiel. Kennelijk zouden er dus bij de reconstructie van het spoor op basis van al het beeldmateriaal meerdere trucks betrokken zijn geweest dan alleen de ‘unieke’ truck. Deze denkwijze leidt tot twijfel in de lijn van bewijsvoering omdat, gelet op de tijdlijn, het niet waarschijnlijk is dat men op 17 juli verschillende trucks heeft gebruikt om de BUK naar plaats delict te vervoeren.

illustratie 2 een unieke truck

De ‘unieke’ truck had, toen het behoorde tot de inboedel van een in Donetsk gevestigd verhuurbedrijf, een reservewiel opgehangen aan de rode bak met de gele platen.

Niet zo verrassend wist Eliot Higgins wél op elk beeld een reservewiel waar te nemen (zie rode vierkantjes in de beelden hieronder). Eigenlijk was dat meer een vorm van wensdenken, in het bijzonder in aanmerking genomen dat de meeste beelden nogal vervaagd en onduidelijk zijn. Wel vaker laadt Bellingcat de verdenking op zich vooral te zien wat men ook graag wil zien.

illustratie 3 4 maal reservewiel

Linksboven: Zowel Higgins als Albert-lex en het RMBZ zien een extra band op de foto van Paris Match; Rechtsboven: Higgins weet een reserveband te zien op een screenshot van de Luhansk video, hoewel het deel in het rode vierkant niet van de BUK zelf is te onderscheiden; Rechtsonder: Is op de Zuhres video een reservewiel waarneembaar of alleen maar rommel die wordt vervoerd in de rode bak met de gele platen? Linksonder: Als er al een reserveband aanwezig is op de Torez foto, dan verstopt het zich vrijwel volledig achter een vierkant object (zie de rechte verticale schaduwlijn). Het geheel kan ook net zo goed een stuk afvalmateriaal zijn dat in de rode bak wordt vervoerd. Vanwege de aard van het beeldmateriaal kan eigenlijk geen zinnig woord gezegd worden, noch over reservewielen noch over de truck als geheel. Dit werpt feitelijk problemen op voor de lijn van bewijsvoering van Bellingcat.

Bovendien zijn er ook nog andere eigenschappen van de truck om uit te pluizen. Kusaka Arato, een Japanse tweeter, bracht onder mijn aandacht dat mogelijk de blauwe bestreping op de zijkant van de Volvo cabine op de Torez foto een ander patroon zou hebben dan op een foto van de cabine ergens in Snizhne. In Torez zou de bestreping een veel breder wit tussengedeelte laten zien dan op de tweede foto. Bellingcat pareerde die kritiek door te wijzen op bladeren van een boom die naast de truck te zien is, waardoor het alleen zou lijken dat er twee aparte blauwe strepen zichtbaar zijn. De lezer kan voor zichzelf bepalen wat hij/zij de meest plausibele uitleg vindt.

illustratie 4 blauwe strepen

Blauwe strepen.

Misschien is het gesteggel over reservewielen en blauwe strepen voor veel mensen niet overtuigend. Maar wat goed in het achterhoofd moet worden gehouden is dat niet zomaar een lijn van gebeurtenissen kan worden vastgesteld op basis van een aantal beelden waarop zogenaamd eenzelfde transport te zien zou zijn. Zeker niet als die beelden uiterst vaag zijn en originele bronnen en metadata ontbreken. Natuurlijk is de link gemakkelijk gelegd en de suggestie eenvoudig gemaakt, maar in een informatie-oorlog is het voor de buitenstaander van belang goed onderscheid te blijven maken tussen beeld met suggestie en feit.

  De lanceerpluim

De Russen uitten ook hun ongenoegen over de reclame die Bellingcat maakt voor de foto van een vermeend Buk lanceerspoor, zoals die drie uur na de ramp op Twitter werd verspreid (dit is het enige vermeende bewijs van een lancering dat momenteel bestaat). Zij beweerden dat die pluim niet van een Buk-lancering afkomstig zou kunnen zijn, omdat ‘het spoor van een raket niet verticaal kan zijn’. Een Buk wordt namelijk altijd onder een hoek afgeschoten.

Higgins was al voorbereid op dit argument omdat het al veel langer in discussies circuleerde. En in feite had hij ook het gelijk aan zijn kant, tenminste, wat betreft het argument dat hij gaf. Als een Buk namelijk wordt afgevuurd en recht in de zichtlijn van de fotograaf over hem heen vliegt, dan lijkt het vanuit zijn standpunt alsof een verticaal spoor zichtbaar is. Dat wil zeggen, vlak na het afvuren, als de wind het spoor nog niet heeft vervormd en meegedragen naar een andere locatie (zie illustratie hieronder).

illustratie 9 positie fotograaf

Positie fotograaf pluim.

Er was alleen iets dat Higgins niet meenam in zijn argumentatie. In de eerste plaats hadden twee Duitse ingenieurs al bewezen dat de lanceerpluim, die volgens Bellingcat uit een gedeelte zwarte rook en een wit spoor zou bestaan, in twee onafhankelijke delen uit elkaar viel. Het witte spoor zou, de windsnelheid in aanmerking genomen, een hele andere origine kennen dan de zwarte rook (lees The mystery of the two-faced launchplume op mijn blog). Dus als die origine veel verder oostwaarts zou liggen, dan zou de rechte lijn in de illustratie hierboven geen rechte lijn meer zijn.

Maar, belangrijker natuurlijk, de plek die is gefotografeerd is dan feitelijk niet de lanceerplaats, maar de plaats waar de pluim zich bevindt, gedragen door de wind, in de tijd die verstreken is tussen lancering en het nemen van de foto.

‘Het verticale spoor’ waarover de partijen ruzieden, kende dus twee varianten. De Russen bedoelden waarschijnlijk alleen het witte gedeelte, omdat alleen die pluim goed zichtbaar was geweest op de originele foto zoals die verschenen was op Twitter. Bellingcat bedoelde de totale pluim, inclusief zwarte rook, een door de wind vervormd spoor van wat oorspronkelijk verticaal zou zijn geweest.

Bellingcat beweerde in een eerder rapport dat het totale, verticale spoor een curve had gekregen ten gevolge van meteorologische effecten. De Duitse ingenieurs hadden daarentegen met enkele eenvoudige berekeningen, met behulp van de windsnelheid, duidelijk gemaakt dat het hier om twee onafhankelijke delen ging (zie eerder genoemd blog), namelijk zwarte rook (het niet zo verticale deel op de Bellingcat illustratie hieronder) en de witte pluim (het verticale gedeelte).

illustratie 10 niet zo verticale pluim

Door Bellingcat gemanipuleerde foto om de zwarte rook en herkomst van de lanceerpluim te laten zien. Maar eenvoudige berekeningen laten zien dit geen verticaal lanceerspoor is dat is vervormd door de wind in de tijd tussen lancering en nemen van de foto.

Bovendien liet de witte pluim geen enkele vervorming en verspreiding zien in de tijd die was verstreken tussen deze foto en een tweede, iets later genomen foto van de pluim die enkele maanden later op was gedoken. De zwarte wel. De conclusie zou dan ook moeten luiden dat wat we hier op de foto zien geen verticale lanceerpluim kan zijn die door de wind verspreid en vervormd is ten tijde van het maken van de foto.

Wat te maken van dit alles? Duidelijk is in ieder geval dat dit deel van het dispuut inzichtelijk maakt hoe de informatie-oorlog wordt gevoerd, welke methoden partijen gebruiken en welke moeilijkheden wij als normale, maar kritische nieuwsconsumenten, ervaren om in te schatten hoe feitelijk de gegeven informatie eigenlijk is.

  Russisch satellietmateriaal

Eén van de pijnlijkste uitglijders die Bellingcat maakte sinds het online-onderzoeksbureau bijna twee jaar geleden werd opgericht, was hun rapport te bewijzen dat de Russen satellietbeelden van Oekraïense BUKs vervalst zouden hebben. In een regelrecht beschamende poging deze beelden in diskrediet te brengen, werd gebruikt gemaakt van een digitaal forensisch gereedschap, ELA, om de beelden te analyseren op digitale bewerking.

Maar vele experts, niet in het minst de ontwerper van het gereedschap, dr. Neal Krawetz, maakten duidelijk dat deze techniek was gebruikt op een wijze waarvoor deze totaal ongeschikt is. Krawetz, uiteraard in de briefwisseling geciteerd door de Russen, sprak zich zelfs ernstig geschrokken uit over dit misbruik en distantieerde zich van Bellingcat’s werk: ‘Dit is een duidelijk voorbeeld hoe NIET met ELA te werken!’

In de ruzie met het RMBZ liet Higgins merken nog steeds niet volledig te zijn hersteld van deze faux-pas. Op een nogal eufemistische wijze gaf hij toe dat er ‘onenigheden’ waren geweest over Bellingcat´s aanwending van ELA. Dat is ook een manier om het uit te leggen. In een informatie-oorlog zijn de belangen zo groot dat je niet eenvoudig je ongelijk belijdt.

Jammer genoeg weerhield dat Higgins er niet van met bewijzen te komen op basis van een techniek die ook zwaar bekritiseerd was, namelijk het uitvoeren van ‘referentie-analyse’ van de Russische satellietbeelden door hen te vergelijken met beelden van Google Earth. Op deze manier zou Bellingcat aantonen dat een Russisch beeld vals was gedateerd, omdat sommige bosjes die op hun beeld nog duidelijk zichtbaar waren, in werkelijkheid allang zouden zijn gekapt. Tenminste, volgens een tijdlijn die was opgebouwd uit beelden van Google Earth en hun leverancier Digital Globe.

illustratie 11 Bcat bossages

Uit Higgins’ antwoord aan het RMBZ: bosjes naast de Oekraïense luchtmachtbasis A-1428, Avdeevka. De Russisch geleverde satellietfoto van 14 juli (geheel rechts) zou bosjes te zien geven die in werkelijkheid, volgens beelden van Google Earth en diens leverancier Digital Globe, op die datum al zouden zijn gekapt. Ergo: De Russen zouden zich schuldig hebben gemaakt aan valse datering.

De critici hadden Higgins al gewaarschuwd om officiële documenten op te vragen voor forensische doeleinden, zoals datering van de beelden, aangezien zowel Google Earth als Digital Globe beelden opbouwden uit satellietbeelden van meerdere dagen en meerdere leveranciers. Bellingcat verzuimde dat. Of, in ieder geval, men publiceerde die documenten nooit en sprak ook nooit uit dat ze in bezit waren.

Om te laten zien in welke toestand men verzeild raakt als men gebruik maakt van een ondeugdelijke onderzoeksmethode, kan worden gekeken naar beelden van dezelfde bosjes zoals die op Google Earth verschenen in het jaar 2012.

illustratie 12 GE bossages 2012

(Foute) conclusies bereiken ons eenvoudig. Zoals we kunnen zien, brak de spaarzame vegetatie in mei heel abrupt open en kwam zij binnen drie weken tot volledige wasdom. Het jaar 2012 moet erg nat zijn geweest, zeker in vergelijking met 2014. De maanden mei tot en met augustus vertonen volledig volgroeide ‘vegetatie patronen’. De bosjes zijn zelfs nog in vol opgebloeide staat te zien in augustus, terwijl het veld er in 2014 begin juli al volkomen verdord bij lag volgens de studie van Bellingcat.

Hopelijk krijgt de lezer de juiste indruk, met name dat het deel met de bosjes op de Google Earth beelden van 14 augustus 2012 exact dezelfde zijn als die op het beeld dat op 7 mei is gedateerd. Een tijdlijn is op deze manier dus niet zomaar vast te stellen.

  Het Buk spoor

Higgins’ Bellingcat nam na de ramp direct virulent de taak op zich het vermeende Buk spoor van 17 juli 2014 te beschermen, op te poetsen en uit te breiden. Ondanks dat Higgins nog steeds uitermate sterk vertrouwt op dit bewijs, zijn vrijwel alle punten waardoor een rechte lijn wordt getrokken van Donetsk tot lanceerplaats sterk vervaagd in kracht. Inmiddels is een behoorlijke hoeveelheid tegenbewijs verzameld door dissidente onderzoekers, zoals ik in een vorig artikel voor Ravage beschreef.

Recente aanval op het Buk spoor kwam van de beheerder van een Russisch discussieforum over MH17, die onder meer interessant materiaal publiceerde met betrekking tot de Luhansk video (de vluchtende truck met vermeende moord Buk, volgens de Oekraïense geheime dienst genomen op de ochtend van de 18de juli).

Overigens stond dit stuk bewijs al wankelend op het spoor. Uit een persconferentie van Oekraïense official Andrei Lysenko was namelijk gebleken dat de Oekraïeners al een video van een Buk verplaatsing in Luhansk hadden vóór het moment dat MH17 neerstortte. Dus vanaf de ochtend van de 18de zouden zij de beschikking moeten hebben gehad over twee video’s. De geheime dienst publiceerde er maar één zodat de vraag rees of er in werkelijkheid eigenlijk niet slechts één video bestond. De gepubliceerde video zou dan eigenlijk vóór de ochtend van de 18de zijn geschoten en dus geen onderdeel uitmaken van het Buk spoor.

De beheerder, Kemet, voegde twijfel over datering van de video toe. Volgens een screenshot van de video kon worden opgemaakt dat de straatverlichting (gedeeltelijk) was ontstoken.

Illustratie 13 straatverlichting Luhansk

Screenshot van de Luhansk BUK video toont licht van een lantaarnpaal langs de kant van de weg (zie de gele cirkel).

De tijd zou dat ook mogelijk maken, aangezien de video was geklokt op 4:50 uur in de morgen. Maar, zo redeneerde Kemet, ongeveer om middernacht was een elektrische voedingsinstallatie gebombardeerd, zodat een groot deel van de stad met een totale black-out te maken had. Er was tenminste 12 uur lang geen elektriciteit, geen internet en geen water beschikbaar. Daarom kon de straatverlichting ook nooit ontstoken zijn geweest rond vijf uur in die ochtend en was de video dus inderdaad niet gemaakt in de ochtend van de 18de.

Kemet had meer. De Oekraïners hadden in eerste instantie na de ramp geprobeerd aan te tonen dat de bewuste moord-Buk een Russische Buk met nummer 312 moest zijn geweest. Snel werd echter aangetoond dat betreffende Buk-eenheid in Oekraïense handen was, zodat desinformatie van formaat werd geopenbaard. Daarnaast was de Paris Match foto uitgekomen, met een vervaagde Buk op een heldere truck. Idee was nu dat wellicht Oekraïense Buk 312 als voorbeeld had gediend om die in de Paris Match foto te photoshoppen. In een video toonde Kemet het resultaat.

Bellingcat had de connectie tussen Russisch konvooi en de Paris Match Buk aangetoond door middel van een techniek die zij side-skirt fingerprinting noemen. De rubberen flap boven de rupsbanden zou voor elke Buk een uniek karakter bezitten en daaraan zou men dus kunnen herkennen welke Russische Buk op de foto te zien zou zijn. Interessant dus om die techniek ook eens toe te passen op Buk 312.

Illustratie 14 side skirt vergelijking

Side-skirt vergelijking door een screenshot uit Kemet’s video en deel van een screenshot van de origineel gepubliceerde foto te gebruiken van een Buk in Donetsk door Paris Match.

De lezer kan nu zelf een vergelijking maken aan de hand van Kemet´s video door met name te letten op de rubberen flappen.

Ook de foto die van de truck met Buk in Torez zou zijn gemaakt in de vroege middag van de dag van de crash, werd nog een keer uitvoerig bekeken. In eerste instantie door Bellingcat zelf, dat een rapport lanceerde waarin wordt vermeld dat een Jeep UAZ die op de foto zichtbaar was, ook te zien was geweest in een konvooi van separatisten twee dagen vóór de fatale dag. Volgens Bellingcat zou dat nogmaals een bevestiging zijn van het feit dat het inderdaad om een separatistisch konvooi ging dat de Buk op de 17de juli naar de plaats delict had gebracht. Ander konvooi, maar zelfde Jeep – dus zelfde daders.

Illustratie 15 Bcat Jeep

Bellingcat´s vergelijking van een Jeep met wit geschilderde kenmerken in handen van de separatisten (links) met de Jeep zoals die zichtbaar was op de vermeende foto van 17.7.2014 van een BUK in Torez.

Opnieuw wees Kusaka Arato me op een interessant punt van de betreffende Jeep. Het zou namelijk heel goed kunnen dat op de Torez Jeep een wit kruis op het zijportier was gekalkt, zoals hij ook waargenomen had op een Jeep in een video van een Oekraïens konvooi.

(Het is niet ongebruikelijk dat de Oekraïners hun materieel beschilderden met witte kentekens. Hun tanks zijn bijvoorbeeld regelmatig voorzien van witte verticale strepen op de voorkant).

Illustratie 16 Arato Jeep

Vondst door Kusaka Arato; provocatieve vraag aan Bellingcat is van mij.

Natuurlijk kon het zijn dat de separatisten een dergelijke Jeep hadden gestolen en hadden meegenomen op een Buk transport dat door Torez ging (op welke dag ook). Of het was inderdaad de Jeep die Bellingcat had geïdentificeerd. Niettemin maakte Arato´s vondst duidelijk dat je niet zonder meer kon aannemen dat wat zichtbaar was, óók te zien was geweest binnen de context die door Bellingcat werd aangeleverd (NB: van de foto is geen bewijs van datum bekend). In die zin daagde de Oekraïense Jeep Bellingcat´s neiging uit zich tot confirmation bias te beperken en nooit mogelijkheden te onderzoeken die in het voordeel van Russen en/of separatisten zouden kunnen werken.

  Op volle toeren

Meer dan 1,5 jaar nadat MH17 op separatistische bodem neerstortte, waardoor bijna 300 mensen om het leven kwamen, woedt de informatie-oorlog nog steeds op volle toeren. Met het openlijke gevecht dat het bureau voor informatie van het Russische Ministerie van Defensie aan ging met aan de NAVO gelieerde sociale media onderzoekers van Bellingcat, lijkt deze oorlog nieuwe grenzen te hebben bereikt. Het is de eerste keer dat, voor zover ik weet, een officiële Russische entiteit over deze zaak in directe en open discussie is getreden met een niet-gouvernementele speler.

Over de redenen waarom de Russen verstrikt raakten in een universum dat voor Bellingcat op maat lijkt te zijn gesneden, kunnen we alleen maar gissen. Het is niet zo dat ze iets te winnen zouden hebben door deel te nemen in een openlijke ruzie. Zeker niet als we kijken naar het bewijsmateriaal dat zij in het debat aanleverden, zoals de kwesties van het reservewiel en de verticale pluim.

Overigens was Bellingcat’s bewijs ook niet echt overtuigend. Het gebruik van twijfelachtige methoden, de aanpak die bol staat van confirmation bias en hun gretigheid om te scoren in de InfoWar, roept de vraag op wat deze club eigenlijk serieus beoogt. Het vinden van feiten of het creëren van verdachtmakingen?

Hoewel OSINT (open source intelligence) op basis van het verzamelen van aanwijzingen op sociale media een interessante manier is om discussie te lanceren, moeten we altijd rekening houden met het gegeven dat het opduiken van harde bewijzen niet erg waarschijnlijk is. Beeld en feit zijn doorgaans twee verschillende zaken en de context, vatbaar voor manipulatie, is veelal van doorslaggevend belang.

De foto die Paris Match publiceerde, waarvan bijna iedereen op het eerste gezicht de indruk krijgt dat het lijkt te zijn vervalst, is een mooi voorbeeld van deze waarneming. De echte forensisch kwaliteiten achter deze foto – de originele dashcam video en de metadata daarvan – behoren namelijk in werkelijkheid tot een ander, gesloten domein. Het is niet zonder meer zeker dat wat men beweert dat we zien, ook daadwerkelijk te zien is.

In dat opzicht is er niet zoiets als open source. Misschien heeft Paris Match die belangrijke originele informatie, misschien heeft Bellingcat die. (Zij weten in ieder geval wie de publiekelijk anonieme leverancier is). Net als bij de pluim foto’s het geval was, kregen alleen Oekraïne vriendelijke partijen de real thing (originele foto´s, metadata) in handen.

  Open source

Het is dus niet uitzonderlijk dat juist deze twee voorbeelden, die tot het belangrijkste bewijs achter de politieke aanklacht tegen Rusland behoren, veilig in afgeschermde private (pro)westerse handen verblijven. Zoals er ook een belangrijke getuigenis bestaat van een anonieme AP-verslaggever, die naar verluidt een BUK in Snizhne zag op die noodlottige dag, maar geen foto’s nam noch zich publiekelijk bekend maakte. Open source journalistiek lijkt hand in hand te gaan met een anonieme, niet traceerbare vorm van journalistiek bedrijven.

Om andersdenkenden ook de mogelijkheid te verschaffen het beeld te onderzoeken, stelde ik daarom in een Twitter discussie dat de harde informatie achter de Paris Match foto zou moeten worden geopenbaard om het serieus open source te maken. Ik kreeg daarop een antwoord van de Nederlandse journalist Rudy Bouma, verslaggever in Oekraïne voor het tv-programma Nieuwsuur:

‘Waarom zou een (eventueel bedreigde) getuige zijn bewijzen aan jou overdragen? Ben jij soms de procureur-generaal die MH17 onderzoekt?’

Waarom zou men de harde forensische data niet openbaren? Wordt de getuige ernstiger bedreigd als meerdere mensen de beschikking over zijn informatie zouden krijgen? Paris Match kreeg het origineel, Bellingcat kreeg het, dus waarom anderen niet? Zijn zij soms wél aanklagers? Nou ja, in zekere zin, misschien zijn ze dat eigenlijk ook wel.

Eigenlijk zegt zo´n reactie best veel. Open wordt in werkelijkheid bevoorrecht en gesloten; onderzoeksjournalistiek op zoek naar de waarheid wordt Public Relations, gevoerd voor het verbergen en spinnen van informatie. Daarom zijn harde feiten moeilijk te verkrijgen, terwijl indrukken en suggesties om de publieke opinie te beïnvloeden in overvloed aanwezig zijn.

Lessen moeten hieruit worden getrokken. Op deze manier verliezen in de informatie-oorlog niet alleen de slachtoffers en nabestaanden, buiten beschouwing gelaten in de blame game die in de media door beeldvormers over hun hoofden wordt uitgevochten. Eigenlijk verliezen we allemaal.

Share Button

23 Reacties op MH17: Informatie-oorlog, trollen en feiten

    • JD schrijft:

      Waaruit maakrt u op dat het hier een vervalsing betreft? De authenticiteit ervan is nog niet onafhankelijk bevestigd, dat is alles. Op basis van wat men nu weet is het aannemelijker dat het hier geen vervalsing betreft.

    • Hector Reban schrijft:

      Er zijn natuurlijk een aantal merkwaardigheden rond het plotselinge opduiken van dit filmpje, dat werd geplugd aan twee bekende leden van de Bellingcat twitter troll bende die al sinds het begin de hashtag #MH17 vervuilen.

      Inderdaad lijkt het erop dat de nieuwe video afkomstig is van dezelfde dashcam “specialist” als de Paris Match foto. Gezien de weerspiegeling van zijn dashboard en ruitenwisser lijkt het op dezelfde Daewoo Lanos van waaruit de truck is gefilmd.

      De anonieme “fotograaf” is kennelijk de truck voorbij gereden en is in een halve cirkel omgereden om wederom de truck, nu in omgekeerde richting, tegen te komen. Dat vermoedt communicatie en een volgstrategie.

      (Ik raad de lezers aan mijn blog An alternative track-a-trail: another Buk, another day te lezen via https://hectorreban.wordpress.com/2015/07/10/an-alternative-track-trail-another-buk-on-another-day/
      Hypothese is dat een transport heeft plaatsgevonden met een andere Buk (of ander materieel) op een andere dag.

      Ook van dit filmpje is vooralsnog geen enkel bewijs dat het echt van de 17de afkomstig is.

      Andere vraag is natuurlijk: waarom is het filmpje nu pas geupload (3 mei jl, dag van de BBC docu) en via de trollen verspreid? Tijdstip en plaats in de volgorde van loskomen van nieuw “bewijs” (bijv. het 15 juli konvooi met dezelfde auto’s, die wij als dissidenten allang in kaart hadden) zijn opmerkelijk in dat licht.

      Het weer, met name de felle zon, lijkt niet in overeenstemming met het weertype rond dezelfde tijd op 17 juli in Zuhres en Torez. (Overigens wordt vermoed da de Zuhres video afkomstig is van 30 juni, 11 juli of 14 juli, gezien de stand van de wind en het weertype op de foto).

      De sporen die een konvooi van twee dagen tevoren op het wegdek had gemaakt, flinke schade, zijn niet te zien op deze video.

      Er zijn geen kenmerken van de Buk te zien die zijn gebruikt om het in andere rapporten te identificeren, zoals side-skirt, schade aan de rechtervoorkant, kabelophanging, wieltype en andere zaken die zijn gebruikt om Russische Buk 332 aan deze Buk te koppelen.

      De kwaliteit van het filmpje is wederom slecht, in tegenstelling tot bv alle dahscams van het 15 juli konvooi. De Buk in een video shoppen is een koud kunstje voor een getraind gebruiker en ook in dit geval voldoet het filmpje aan alle kenmerken voor een nieuwe fake.

      Micha Kobs heeft met suncalc de tijd van het filmpje op 11:15-11:30 gezet. Dat betekent dat de combinatie slechts een half uur of minder tijd had om in Zuhres aan te komen drie kwartier tot een half uur om in Torez te geraken. Dat maakt een snelheid nodig die voor een dergelijk zwaar transport niet of nauwelijks te volbrengen is.

      Bcat controleerde al een satelliet beeld op voorkomen van de combinatie. Zij zeggen nu meer beeld aan te kopen, maar uit hun houding van afgelopen week was al op te maken dat het “bewijs” voor het truck transport rond Makiivka al in huis is. Uiteraard zal op het beeld nooit te zien zijn dat een Buk op de lowloader achter de truck staat.

      En zo zijn op een dag vol verrassingen de gelovigen weer een stukje geloviger geworden.

  • JD schrijft:

    U schrijft: “Uiteindelijk blijkt overigens geen van beide partijen echt overtuigend te zijn”.

    Iemand met een beetje common sense die het artikel serieus heeft gelezen zal toch een iets andere mening zijn toegedaan.

    Uw artikel is op zijn minst erg eenzijdig.

    Bent u journalist?

    • Hector Reban schrijft:

      De archetype Bellingcat troll:

      – Zodra de Bellingcat Partijlijn niet wordt gevolgd, is er sprake van verkeerde berichtgeving. In het fundametalistische wereldbeeld van de Bellingcat Partij bestaat alleen “goed” en “waar” – zijzelf en alles wat zij brengen – naast “fout” en “slecht” (alle vormen van kritiek, inclusief rationeel en logisch consistente kritiek).

      – Meningen, zienswijzen en minder dan absolute waarheden bestaan niet. Er bestaan alleen onwrikbare, ontegenspreekbare “feiten” (de info van Bellingcat) en “desinformatie” van “trollen” (alles wat niet conform de Partijlijn wordt beweerd).

      – Gezien het voorgaande is De Ander altijd een werktuig van de “duivel” (bijv. Putin) en is de informatie die hij verschaft om een kritische mening op te baseren, altijd te herleiden tot immoreel gedrag. Er bestaan geen meningen, er bestaan alleen “leugens”. Er bestaan geen legitieme critici, er bestaan alleen leugenaars en “idioten” (standaard aanduiding van Higgins).

      -Omdat de waarheid eenduidig is en alleen kenbaar voor Partijleden, is er een sterke neiging zich te beperken tot “confirmation bias”. Zoals gelovigen in “wonderen” (=normale fenomenen in een getuigenisvorm geinterpreteerd) telkens de bevestiging van hun Waarheid zien, zoekt Bellingcat slechts bevestiging van hun kerkdogma’s.

      – Er wordt in dit kader een Orwelliaans universum van betekenissen opgespannen, waarin het tegendeel wordt beweerd van wat de werkelijkheid benadert. De manipulators en spinners zijn beschermers van de waarheid, legitieme critici zijn leugenaars en bedriegers.

      De brenger van een gebalanceerd artikel met redelijke kritiek is “op zijn minst” “eenzijdig”, maar waarschijnlijker, zo lezen we tussen de regels door, een kwaadaardige leugenaar.

  • Mark schrijft:

    Wat grappig, de video in de commentaren bevat ook niet de bewuste extra achterband achter de kabine. Dit lijkt dus een andere truck te zijn dan op eerdere foto’s.

  • rob schrijft:

    Digitaal beeldmateriaal bevat een zgn. EXIF code. Dit is info over sluitertijd, soort camera enz.
    Als deze EXIF code niet aanwezig is, is deze bewust verwijderd.
    Het ontbreken van deze code geeft dus al aan, dat er gemanipuleerd is.

  • rob schrijft:

    P.S. Ook de datum en de tijd van de opname wordt in de EXIF info verwerkt!
    Nadeel is, dat je dan wel de juiste datum en tijd op jouw camera moet hebben ingesteld……

    • Hector Reban schrijft:

      Digitale manipulatie kan opgespoord worden als men het originele materiaal heeft, want zelfs Exif data kan gemanipuleerd worden met software en gekraakte toestellen.

      Het is interessant of het JIT de “echte” Paris Match foto, cruciaal bewijs, in het bezit heeft. Diepte-analyse moet dan vervalsing kunnen aantonen. Hetzelfde geldt voor de pluimfoto, die overigens wel is geanalyseerd, maar volgens ons niet op bit-to-colour niveau (maakt namelijk geen deel uit van standaard onderzoek).

      Zoals gezegd weigeren de pro-Oekraiense partijen het materiaal aan dissidente onderzoekers te geven (noch, in het geval van de pluimfoto’s) hun onderzoeksresultaten te openbaren.

  • van Tours schrijft:

    Niets van mogelijke straaljagers die MH 17 met een air-to-air missile zouden hebben neergeschoten en daarna met boordgeschut het zouden hebben afgemaakt. Er zijn beelden te zien geweest op internet met ronde gaten nabij de cockit/deur met een grootte passend bij boordgeschut. De andere zijde van de romp vertoonde uittredegaten. Waar is deze info gebleven? Waarom alles op de BUK-versie gooien?
    Waarom zijn er geen radar-beelden? Zou het zijn omdat die ondubbelzinnig het aanwezig zijn van een staaljager in de nabijheid van MH17 bewijzen?

    • Hector Reban schrijft:

      Omdat ik het SU-25 scenario niet ondersteun en het ondoenlijk is in elk artikel elk scenario uit te pluizen of mee te nemen.

      De zogenaamde kogelgaten zijn gewoon vormen van intrede schade van cubics, eventueel met wat rotatie.

      De Russen hebben bij mijn weten ook nooit officieel beweerd dat MH17 is neergeschoten door straaljagers; zij hebben alleen laten zien dat er straaljagers *in de buurt* zouden zijn geweest.

      Het zou wel kunnen dat de vliegtuigen een rol hebben gespeeld bij eventuele misleiding van de Buk-crew. Daarom is het zo jammer dat de Russen de ruwe primaire radardata hebben gewist.

  • henk schrijft:

    Geheel triest is het dat tot op heden er nog steeds niets konkreets is…..
    Misschien heeft iemand het screenshot nog van die raket die bij het wrak lag…… van een CNN reportage 6 uur na het verschrikkelijke gebeuren…..

    Daarmee is tevens de schuldvraag ook opgelost…..

    • Hector Reban schrijft:

      Waar zie jij een Buk, Partei Genosse Flip?

      Gisteren voorspelde ik al dat een soort van transport op satellietbeeld te zien zou zijn, maar dat het beeld in zodanig lage resolutie zou worden gepubliceerd dat niet uit te maken zou zijn wat er werkelijk zichtbaar is. En ik blijk gelijk te hebben.

      Als Flip zou kijken naar wat de VS, Bellingcat en Stratfor publiceren m.b.t. Syrië, zou hij stomverbaasd zijn over zulke slechte kwaliteit. Maar een witte cabine als enige marker voor verificatie voldoet, want ‘anything goes’ zolang het nieuws zich aan de Partijlijn conformeert.

      Flip vraagt zich dus niet af waarom de Amerikaanse intelligence community, waartoe Stratfor behoort, pas nu op de proppen komt met iets dat lijkt op een truck met een witte cabine en een soort van lading achter zich. Digital Globe satelliet GeoEye 1 ressorteert, ondanks dat het een private winstmaker is, direct onder controle van de Amerikaanse staat, maar Flip denkt dat men nu pas met speurwerk naar een transport rond Donetsk-Snizhne is begonnen.

      Interessant detail: de plaats waarop het transport op satellietbeeld is vastgelegd, is vrijwel – op een paar 100 meter na – dezelfde plaats als waar het transport zou zijn gefilmd in de nieuwe video, degene die pas op 3 mei jl. werd gepubliceerd.

      • Flip schrijft:

        Die partei hat immer recht, toch Hektor?

  • Grebbeberg slag stamppot zonder tomaten schrijft:

    Ik ben jullie meester ooit is geweest in Nederland en op deze wereld !!
    Als hun in 2006 alle mijn schade werden beperkt en mijn problemen hadden begrijpen en goed daar mee om gingen was dit ramp niet gekomen en heel veel dingen waren niet gebeurd en er zullen nog meer rampen komen om Nederlands!
    Maar jah hoe gek hun gaan gedragen met die misleidingen en omleidingen en Jeugd jaren verspilling en perspectieven beperkingen ! Hoe Nederland het alleen maar zwaarder en zwaarder krijgt !! Dit ramp is nog niet eens het begin maar de echte ramp die werkt zich nog in naar iets die ik geheim en gemeen heb !
    Arrogant beleid die alleen in dingen geloven wat hun alleen kunnen zien en denken!
    Zolang mijn schade niet wordt beperkt gaat de derde wereld oorlog in om Nederland last! Als dit deze keuze van God is kan het niemand stopen! tot Nederland plat ligt en leeg van hypocrieten die de mensen beschavingen schade !

  • jef Helderweert schrijft:

    Beste Mijnheer ( of Mevrouw ? ) Grebbeberg,

    Wat uw reactie eigenlijk met het betreffende artikel van Hector Reban heeft te maken is mij volstrekt onduidelijk.

    kunt u misschien eerst ( een beetje ) behoorlijk Nederlands leren vooraleer u zich in een publieke discussie begeeft ?

  • Anoniem schrijft:

    Kijk, onafhankelijk onderzoek kon er in ieder geval niet komen. Dan snap je ‘t al wel. Toch?!
    Vervolgens is het betrokken partij Nederland voorop die de stoffelijke resten en wrakstukken eerst nog een tijd in het veld wil laten liggen. Met een leugen als reden; te gevaarlijk – terwijl Maleisie, en Australie wel direct teams ter plaatse stuurden, en ook de verzetstrijders doorgingen met bergen.
    Dan; die hele kermis om de wrakstukken naar NL te rijden – Lockerbie, dat onderzoek mocht maar 1 conclusie krijgen. Het vervolg kennen we – van A tot Z is de hele boel bij elkaar gelogen. Zo’n onderzoek is een deel van de propagandaoorlog. Het doel is bewijs te FABRICEREN, en er een verhaal omheen te spinnen. De leugenmedia doen de rest.

    Wat mij betreft, laat maar zittten. Een kind snapt dat alle signalen die naar de fascisten in Oekraine en Nederland wijzen wel aantonen wie de ramp op touw hebben gezet. (geen bijkomende detail; op het zelfde moment was er media blackout over de massale luchtaanvallen op woonwijken in het concentratiekamp met de naam Gaza.
    Laat nu de Eliot Balingcat heel intiem te zijn met de agressor aldaar. Bovendien is hij actief binnen de Atlantic Council, een (fascistische) denktank; want het bemoeit zich met het politieke bedrijf, maar dient private belangen. In deze de onderwerping van de EU – tot aan de Oeral – aan de JoeSA, opmaat voor de VN-Heilstaat, het 4de Rijk. Ze hebben idd. hun (duivelse) doel binnen bereik nu, bijna bereikt. Dus slaan als wilden om zich heen om hun natte droom te verwezenlijken.
    ‘Remia’Rutte heeft tonnen boter op dat koppie. Unilever is dé grote en machtige lobbyist- in het geniept – die het Verdrag van Maastricht – (invoering Euro) er door drukte. En de EUSSR al eind ’80 met grof lobby geschut is gaan nastreven. In Oekraine, en uiteindelijk Rusland erbij, hebben ze grote plannen. GMO’s is het stokpaardje van Unilever. Met de coup in Kiev mocht die troep er – wonder! – dan ook meteen in. De strategie is te spotten met de democratie en die plat te walsen, de markt te overspoelen met foute handel. En daar hebben ze graag 300 slachtoffers voor over. ‘Shock Doctrine’. Oliemaatschappen en banken zetten voor eigen gewin bv. heel het M.O. in brand, en deporteren de bevolking – die zij niet ter plaatse laten afslachten – naar de EU. Zo heeft dat allemaal met elkaar te maken, dat is oorlog anno nu. ‘All out’, totale macht ziet op alle apecten van het leven. Alle macht wordt geconcentreerd in 1 Wereldregering, de Verenigde Nazi’s. ‘Agenda 2030’, 17 beleidsterreinen die de VN voor 2030 wil controleren – erger dan George Orwell beschreef – niet als aanbeveling, maar als waarschuwing!
    U zou echt kennis moeten nemen van ‘Agenda 2030’, dan ziet u wat voor duivelse organisatie de VN is. Burgers opsluiten, vervolgen, martelen, met legers ombrengen, dood vaccineren, uithongeren – een dozijn maatregelen die voor 2030 de gestelde doelen zullen hebben opgeleverd. Asymmetrische oorlogsvoering, vooral veel ‘Soft Killing’. http://21stcenturywire.com/2016/05/08/agenda-21-an-introduction/ (‘Agenda 21’ – duurzaamheid als dekmantel om de VN alle macht te geven – is dit jaar herdoopt in ‘Agenda 2030’)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Volg ons op twitter
Zoeker
Rubrieken